Khi gà con vừa được đưa vào chuồng úm, nhiều người thường tập trung ngay vào việc đổ thức ăn vào máng. Tuy nhiên, trước khi cho gà ăn, có 3 yếu tố cần được kiểm tra trước: nhiệt độ chuồng úm – hệ thống nước uống – máng ăn và thức ăn.
Đây là những điều kiện nền tảng giúp gà con nhanh chóng ổn định sau vận chuyển, tìm được nước và thức ăn, hạn chế stress và bắt đầu giai đoạn úm thuận lợi.
Nguyên tắc: Đừng chỉ chuẩn bị thức ăn. Hãy chuẩn bị một môi trường khiến gà con có thể uống được – ăn được – nghỉ ngơi thoải mái ngay từ những giờ đầu.
1. Kiểm tra nhiệt độ chuồng úm
Vì sao phải kiểm tra nhiệt độ trước?
Gà con mới nở có khả năng điều hòa thân nhiệt còn hạn chế. Nếu nhiệt độ môi trường không phù hợp, hoạt động của đàn sẽ thay đổi rất nhanh.
Khi quá lạnh, gà có thể:
- Tụ lại thành đám.
- Chen chúc gần nguồn nhiệt.
- Kêu nhiều.
- Ít di chuyển.
- Giảm khả năng tìm nước và thức ăn.
Khi quá nóng, có thể quan sát thấy:
- Gà tản xa nguồn nhiệt.
- Há mỏ, thở nhanh.
- Giảm hoạt động.
- Giảm ăn.
- Tìm những khu vực mát hơn.
Như vậy, nếu môi trường nhiệt không phù hợp, việc đưa thức ăn vào chuồng chưa chắc đã giúp gà ăn tốt.
Làm ấm chuồng trước khi gà về
Không nên đợi đến khi xe chở gà đến mới bắt đầu bật hệ thống sưởi.
Chuồng cần được làm ấm trước để:
- Không khí đạt điều kiện phù hợp.
- Nền và chất độn chuồng được làm ấm.
- Thiết bị hoạt động ổn định.
- Có thời gian phát hiện những khu vực nóng hoặc lạnh bất thường.
Đặc biệt, nhiệt độ nền rất đáng chú ý vì chân và phần bụng gà tiếp xúc trực tiếp với chất độn chuồng.
Đừng chỉ nhìn nhiệt kế – hãy nhìn đàn gà
Nhiệt kế cung cấp dữ liệu, nhưng hành vi đàn giúp người nuôi đánh giá điều kiện thực tế.
Khi gà:
phân bố tương đối đều + hoạt động linh hoạt + tìm nước và thức ăn tốt
→ điều kiện úm thường đang thuận lợi hơn.
Nếu đàn tập trung bất thường ở một vị trí, cần tìm nguyên nhân trước khi chỉ đơn giản tăng hoặc giảm nhiệt.
2. Kiểm tra hệ thống nước uống
Sau khi kiểm tra môi trường úm, việc tiếp theo là đảm bảo gà có thể nhanh chóng tìm thấy và uống được nước.
Có nước chưa đủ – gà phải uống được
Trước khi nhập đàn cần kiểm tra toàn bộ hệ thống:
- Nguồn nước có sạch không?
- Đường ống đã được chuẩn bị đúng quy trình chưa?
- Núm uống có hoạt động không?
- Máng uống có đủ nước không?
- Có điểm nào bị tắc không?
- Có vị trí nào rò rỉ làm ướt chất độn không?
- Áp lực/lưu lượng nước có phù hợp không?
- Chiều cao hệ thống uống có phù hợp với gà con không?
- Gà có dễ dàng tìm thấy điểm uống không?
Một hệ thống nước nhìn có vẻ bình thường nhưng một số núm uống bị tắc hoặc bố trí không phù hợp vẫn có thể khiến một phần đàn tiếp cận nước kém.
Quan sát đàn sau khi nhập chuồng
Sau khi thả gà, không nên rời chuồng ngay.
Hãy quan sát:
- Gà có chủ động tìm nước không?
- Có nhiều gà tập trung tại một số điểm uống không?
- Có khu vực gần như không có gà uống?
- Chất độn quanh đường nước có bị ướt nhanh không?
- Gà có phân bố đều sau khi uống không?
Nếu có bất thường, cần kiểm tra hệ thống ngay.
Nước uống và lượng ăn liên quan chặt chẽ
Khi gà ăn kém, đừng chỉ kiểm tra thức ăn.
Một câu hỏi quan trọng là:
“Đàn gà có đang uống nước bình thường không?”
Nước là một trong những yếu tố đầu tiên cần kiểm tra khi lượng ăn hoặc hoạt động của đàn thay đổi.
3. Kiểm tra máng ăn và thức ăn
Sau khi điều kiện úm và nước uống đã sẵn sàng, mới đến bước kiểm tra thức ăn.
Mục tiêu không phải chỉ là có thức ăn trong chuồng, mà phải giúp phần lớn gà con nhanh chóng nhìn thấy, tiếp cận và ăn được thức ăn.
Kiểm tra chất lượng thức ăn
Thức ăn cho gà con cần:
- Phù hợp với giai đoạn tuổi.
- Có dạng vật lý phù hợp để gà dễ ăn.
- Không bị ẩm.
- Không vón cục bất thường.
- Không có dấu hiệu nấm mốc hoặc hư hỏng.
- Được bảo quản đúng cách.
Không nên sử dụng thức ăn có biểu hiện bất thường chỉ vì muốn tận dụng lượng còn lại trong kho.
Kiểm tra máng ăn
Trước khi gà vào chuồng:
- Làm sạch máng.
- Bố trí đủ vị trí ăn.
- Phân bố máng hợp lý.
- Tránh tạo những khu vực gà phải di chuyển quá xa để tìm thức ăn.
- Kiểm tra hoạt động của hệ thống cấp thức ăn tự động nếu có.
Trong giai đoạn đầu, tùy hệ thống chăn nuôi, có thể sử dụng thêm khay hoặc bề mặt cho ăn phù hợp để tăng khả năng gà nhìn thấy và tiếp cận thức ăn.
Phân bố thức ăn quan trọng không kém lượng thức ăn
Nếu thức ăn tập trung tại một số vị trí, những con ở gần sẽ tiếp cận nhanh trong khi nhóm khác có thể chậm hơn.
Đây là một trong những yếu tố có thể góp phần tạo ra sự phân hóa sớm trong đàn.
Vì vậy:
Đừng chỉ hỏi “đã cho bao nhiêu thức ăn?” – hãy hỏi “bao nhiêu phần trăm đàn đã thực sự tiếp cận được thức ăn?”
Kiểm tra diều sau khi gà bắt đầu ăn uống
Sau khi hoàn thành 3 bước trên và cho gà tiếp cận thức ăn, người nuôi cần kiểm tra kết quả.
Một phương pháp thực tế là kiểm tra diều của một mẫu gà đại diện.
Bắt ngẫu nhiên gà tại nhiều khu vực khác nhau trong chuồng, không chỉ bắt những con đang đứng cạnh máng.
Diều đầy và mềm
Thường cho thấy gà đã tiếp cận được cả thức ăn và nước tương đối tốt.
Diều có thức ăn nhưng cảm giác cứng
Cần kiểm tra lại khả năng tiếp cận nước.
Diều nhỏ hoặc gần như trống
Cần tìm nguyên nhân:
- Gà chưa tìm được thức ăn?
- Nước uống có vấn đề?
- Gà đang lạnh hoặc nóng?
- Ánh sáng chưa phù hợp?
- Máng bố trí chưa tốt?
- Có khu vực trong chuồng khiến gà ít hoạt động?
Kiểm tra diều giúp chuyển việc đánh giá từ:
“Tôi nghĩ gà đã ăn”
sang:
“Tôi đã kiểm tra và biết gà có ăn uống hay không.”
Checklist trước khi cho gà con ăn
Trước khi bắt đầu cho ăn, hãy dành vài phút kiểm tra:
☑ Chuồng đã được vệ sinh và chuẩn bị đúng quy trình.
☑ Hệ thống sưởi hoạt động ổn định.
☑ Nền và chất độn chuồng khô, phù hợp.
☑ Nhiệt độ và độ ẩm đã được kiểm tra.
☑ Không có luồng gió bất lợi trực tiếp vào đàn.
☑ Nguồn nước sạch và sẵn sàng.
☑ Máng/núm uống hoạt động bình thường.
☑ Không có rò rỉ nước bất thường.
☑ Máng ăn sạch và được bố trí hợp lý.
☑ Thức ăn đúng giai đoạn và chất lượng tốt.
☑ Ánh sáng giúp gà dễ tìm nước và thức ăn.
☑ Nhân sự sẵn sàng quan sát đàn sau khi thả gà.
Nếu các điều kiện trên chưa đạt, nên xử lý trước thay vì vội vàng cho gà ăn.
3 sai lầm cần tránh
1. Gà về mới bắt đầu làm nóng chuồng
Không khí có thể nóng lên tương đối nhanh nhưng nền và thiết bị chưa chắc đã đạt điều kiện phù hợp.
2. Chỉ kiểm tra xem “có nước hay không”
Có nước trong đường ống không đồng nghĩa tất cả gà đều uống được.
Cần kiểm tra hoạt động thực tế của hệ thống và khả năng tiếp cận của đàn.
3. Đổ cám vào máng rồi coi như hoàn thành
Công việc chưa kết thúc khi thức ăn được đưa vào chuồng.
Người nuôi còn phải quan sát:
Gà có tìm thấy thức ăn không? → Có ăn không? → Có uống không? → Diều như thế nào? → Đàn phân bố ra sao?
Vì sao 3 việc này ảnh hưởng đến cả lứa nuôi?
Nếu gà con được tiếp nhận trong điều kiện thuận lợi, đàn có cơ hội:
- Nhanh chóng ổn định sau vận chuyển.
- Tiếp cận nước sớm.
- Tiếp cận thức ăn đồng đều hơn.
- Hạn chế stress do môi trường.
- Khởi động tăng trưởng thuận lợi.
- Hỗ trợ duy trì độ đồng đều.
- Giảm những hao hụt có thể phòng tránh trong giai đoạn đầu.
Ngược lại, một nhóm gà bị lạnh, thiếu nước hoặc tiếp cận thức ăn chậm có thể bắt đầu tụt lại so với phần còn lại.
Sự không đồng đều của đàn vì vậy có thể bắt đầu ngay từ những giờ đầu tiên.
Kết luận: Đừng vội cho gà ăn khi 3 điều này chưa sẵn sàng
Trước khi cho gà con ăn, hãy kiểm tra theo đúng thứ tự:
1️⃣ NHIỆT ĐỘ
Gà có đang ở trong môi trường thoải mái không?
2️⃣ NƯỚC UỐNG
Gà có thể nhanh chóng tìm thấy và uống được nước không?
3️⃣ MÁNG ĂN – THỨC ĂN
Phần lớn đàn có thể dễ dàng tiếp cận thức ăn không?
Sau đó, hãy quan sát đàn và kiểm tra diều để xác nhận kết quả.
Chuẩn bị tốt trước khi cho ăn quan trọng không kém bản thân thức ăn.
Một lứa gà hiệu quả không bắt đầu ở ngày xuất bán.
Nó bắt đầu từ cách chúng ta chuẩn bị chuồng trước khi những con gà đầu tiên bước vào.
CHANNUOI.VN – KIẾN THỨC CHĂN NUÔI
Kiến thức thực tế – Kỹ thuật thú y – Dữ liệu chăn nuôi – Hiệu quả kinh tế
Đọc tiếp
→ 24 giờ đầu tiên quyết định gì ở đàn gà con?
→ Nhiệt độ úm gà: nóng hay lạnh, nhìn đàn gà là biết
→ Máng ăn – máng uống: bố trí thế nào để gà con dễ tiếp cận?
→ Kiểm tra diều gà con đúng cách
→ 5 sai lầm khi cho gà con ăn trong tuần đầu
