Cách chuẩn bị chuồng trước khi nhập gà

Chuyên mục: Gà thịt → Chuẩn bị lứa nuôi
Đối tượng: Người chăn nuôi, chủ trại, kỹ thuật viên
Thời gian thực hiện: Từ sau khi xuất đàn cũ đến trước khi nhập đàn mới
Mức độ: Cơ bản – bắt buộc

Tóm tắt nhanh

Chuẩn bị chuồng đúng cách giúp giảm mầm bệnh tồn dư, tạo môi trường phù hợp và giúp gà con nhanh chóng tiếp cận nhiệt, nước uống và thức ăn.

Trước khi nhập gà, cần hoàn thành sáu nhóm công việc:

1. Xuất hết đàn cũ và xử lý chất thải.
2. Vệ sinh khô, rửa và sát trùng chuồng.
3. Kiểm soát côn trùng, chuột và chim hoang.
4. Kiểm tra, sửa chữa toàn bộ thiết bị.
5. Chuẩn bị khu úm, thức ăn và nước uống.
6. Làm nóng chuồng và kiểm tra lần cuối.

---

1. Mục tiêu chuẩn bị chuồng

Khi xe chở gà giống đến, chuồng phải đạt các yêu cầu:

• Chuồng sạch, khô và không còn chất hữu cơ nhìn thấy được.
• Không còn thức ăn cũ, phân, lông và chất độn của đàn trước.
• Không có nước đọng hoặc vùng ẩm ướt.
• Hệ thống điện, sưởi, chiếu sáng và thông gió hoạt động tốt.
• Máng ăn, máng uống sạch và được bố trí đồng đều.
• Nền và chất độn chuồng đã đủ ấm.
• Không có gió lùa trực tiếp vào khu úm.
• Có nguồn điện, nước và thiết bị sưởi dự phòng.
• Lối vào chuồng có khu vực thay bảo hộ và sát trùng.

2. Kế hoạch thực hiện đề xuất

Thời gian trống chuồng phải được xây dựng theo tình trạng dịch tễ, loại chuồng và hướng dẫn của bác sĩ thú y. Không nên rút ngắn chỉ để kịp lịch nhập giống.

---

3. Quy trình chuẩn bị chuồng

Bước 1: Kết thúc đàn cũ

Sau khi xuất bán cần kiểm tra toàn bộ chuồng:

• Đưa hết gà còn sót ra khỏi chuồng.
• Thu gom và xử lý xác chết đúng quy định.
• Loại bỏ toàn bộ thức ăn còn lại trong máng, silo và đường cấp.
• Tháo các thiết bị có thể di chuyển để vệ sinh riêng.
• Ghi nhận các vấn đề của lứa cũ: bệnh, tỷ lệ chết, chất độn ướt, côn trùng và thiết bị hỏng.

Nếu đàn trước có bệnh truyền nhiễm, phải có phương án vệ sinh, tiêu độc và xử lý chất thải riêng dưới sự hướng dẫn của cơ quan thú y hoặc bác sĩ thú y phụ trách.

Bước 2: Kiểm soát côn trùng sớm

Một số côn trùng có thể mang và duy trì mầm bệnh giữa hai lứa nuôi. Việc kiểm soát thường hiệu quả hơn khi chuồng vừa xuất gà, còn ấm và chưa tháo chất độn.

Cần chú ý:

• Mọt chuồng và bọ cánh cứng.
• Ruồi, muỗi và gián.
• Ve, mạt và các ngoại ký sinh trùng.
• Khe tường, chân cột, khu vực dưới máng và quanh kho thức ăn.

Chỉ sử dụng sản phẩm được phép dùng trong chăn nuôi, đúng đối tượng, liều lượng, thời gian cách ly và hướng dẫn an toàn trên nhãn.

Bước 3: Thu gom chất độn và chất thải

• Làm ẩm nhẹ nếu bụi quá nhiều nhưng không làm chuồng sũng nước.
• Thu gom chất độn cũ vào phương tiện kín hoặc được che phủ.
• Không tập kết phân sát chuồng, nguồn nước hoặc đường vận chuyển gà giống.
• Vệ sinh khu vực bên ngoài sau khi vận chuyển chất thải.
• Không mang chất độn cũ từ chuồng này sang chuồng khác.

Bước 4: Vệ sinh khô

Vệ sinh từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài:

1. Trần và mái.
2. Quạt, cửa hút gió và dàn làm mát.
3. Đèn, dây điện và đường ống.
4. Tường, rèm và vách ngăn.
5. Máng ăn, máng uống và thiết bị sưởi.
6. Nền chuồng, cống và khu vực xung quanh.

Cần cạo sạch phân, thức ăn và chất hữu cơ bám trên bề mặt. Bụi ở cánh quạt, cửa gió, góc tường và đường ống thường dễ bị bỏ sót.

Bước 5: Rửa bằng nước và chất tẩy rửa

Chất sát trùng không hoạt động tốt trên bề mặt còn nhiều chất hữu cơ. Vì vậy phải làm sạch trước khi sát trùng.

Quy trình:

• Ngắt điện hoặc bảo vệ thiết bị điện trước khi rửa.
• Làm ướt bề mặt.
• Phun chất tẩy rửa phù hợp.
• Đợi đủ thời gian tiếp xúc theo hướng dẫn.
• Chà các khu vực bám bẩn.
• Rửa từ cao xuống thấp.
• Đẩy hết nước bẩn ra khỏi chuồng.
• Vệ sinh hệ thống thoát nước.

Không phun nước áp lực cao trực tiếp vào mô-tơ, ổ cắm, bảng điện và thiết bị không chống nước.

Bước 6: Vệ sinh hệ thống nước uống

Đường nước có thể chứa cặn khoáng và màng sinh học.

• Xả hết nước cũ.
• Kiểm tra bồn chứa, đường ống, bộ lọc và núm uống.
• Làm sạch bằng sản phẩm phù hợp với vật liệu của hệ thống.
• Tuân thủ đúng nồng độ và thời gian tiếp xúc.
• Xả lại kỹ trước khi cấp nước cho gà.
• Kiểm tra rò rỉ và lưu lượng ở đầu, giữa và cuối đường nước.
• Xét nghiệm nguồn nước định kỳ khi có điều kiện.

Không tự ý pha chung acid, chlorine, chất oxy hóa hoặc nhiều hóa chất vệ sinh vì có thể tạo phản ứng nguy hiểm và làm hỏng thiết bị.

Bước 7: Để chuồng khô

Sau khi rửa:

• Mở thông gió để bề mặt khô.
• Loại bỏ các vùng nước đọng.
• Kiểm tra góc tường, chân cột và khu vực dưới thiết bị.
• Chỉ tiến hành sát trùng khi chuồng đã sạch và đáp ứng yêu cầu của sản phẩm sử dụng.

Một chuồng nhìn sạch nhưng vẫn ẩm sẽ làm giảm hiệu quả chuẩn bị và dễ khiến chất độn mới bị ướt.

Bước 8: Sát trùng chuồng và thiết bị

• Chọn sản phẩm phù hợp với mầm bệnh mục tiêu và bề mặt cần xử lý.
• Pha đúng nồng độ ghi trên nhãn.
• Tính đủ lượng dung dịch cho toàn bộ diện tích.
• Phun đều trần, tường, nền và thiết bị.
• Bảo đảm đủ thời gian tiếp xúc.
• Mang đầy đủ phương tiện bảo hộ.
• Ghi lại tên sản phẩm, nồng độ, thời gian và người thực hiện.

Không tăng nồng độ tùy ý. Nồng độ cao hơn không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn và có thể gây nguy hiểm cho người, vật nuôi hoặc thiết bị.

Bước 9: Kiểm soát chuột và chim hoang

• Bịt kín lỗ hở, khe tường và chân cửa.
• Lắp lưới chống chim tại cửa thông gió.
• Phát quang cỏ và dọn vật liệu quanh chuồng.
• Đặt hộp bả hoặc bẫy theo sơ đồ cố định.
• Đánh số và kiểm tra từng vị trí.
• Không để thức ăn rơi vãi.
• Không để chó, mèo hoặc vật nuôi khác vào chuồng.

Chương trình kiểm soát chuột phải được duy trì liên tục, không chỉ thực hiện lúc chuẩn bị nhập gà.

Bước 10: Kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị

Hệ thống điện

• Tủ điện, dây dẫn và cầu dao.
• Hệ thống tiếp đất.
• Máy phát điện dự phòng.
• Thiết bị cảnh báo mất điện.
• Đèn chiếu sáng và bộ điều khiển.

Hệ thống sưởi

• Bóng úm, lò sưởi hoặc máy sưởi.
• Nhiên liệu dự phòng.
• Cảm biến và bộ điều nhiệt.
• Khoảng cách an toàn với chất độn.

Thông gió và làm mát

• Quạt hút và dây curoa.
• Cửa hút gió.
• Rèm và dàn làm mát.
• Cảm biến nhiệt độ, độ ẩm.
• Chuông hoặc thiết bị cảnh báo.

Ăn và uống

• Máng ăn hoạt động đồng đều.
• Núm uống không tắc hoặc rò rỉ.
• Đường cấp thức ăn không còn cám cũ.
• Máng có thể điều chỉnh đúng độ cao.

Phải chạy thử thiết bị khi chuồng còn trống để có thời gian sửa chữa.

---

4. Chuẩn bị khu úm

Chất độn chuồng

Chất độn cần:

• Sạch, mới và khô.
• Không mốc, không có mùi hóa chất.
• Không chứa vật sắc nhọn.
• Hút ẩm tốt.
• Được trải tương đối đều.

Độ dày phụ thuộc vật liệu, mùa và loại nền. Cần ưu tiên khả năng giữ ấm và kiểm soát độ ẩm thay vì áp dụng một con số cố định cho mọi trại.

Quây úm

• Quây chắc chắn, không có cạnh sắc.
• Diện tích phù hợp với số lượng gà.
• Không tạo góc khiến gà dễ dồn đống.
• Có thể mở rộng khi gà lớn.
• Không cản trở thông gió tối thiểu.

Máng ăn và máng uống

• Phân bố xen kẽ, dễ nhận biết.
• Không đặt tất cả máng sát nguồn nhiệt.
• Gà từ mọi vị trí đều có đường tiếp cận ngắn.
• Có khay hoặc giấy ăn bổ sung trong những ngày đầu.
• Máng uống đặt chắc chắn, hạn chế tràn nước.

5. Làm nóng chuồng trước khi nhập gà

Cần khởi động hệ thống sưởi đủ sớm để làm ấm:

• Không khí.
• Nền chuồng.
• Chất độn.
• Máng và thiết bị trong khu úm.

Chỉ tiêu khởi đầu tham khảo

Giá trị cụ thể cần điều chỉnh theo giống, khối lượng gà con, mùa vụ, loại chuồng và hướng dẫn của cơ sở cung cấp giống.

Đo ở nhiều vị trí:

• Gần nguồn nhiệt.
• Giữa khu úm.
• Rìa quây úm.
• Gần cửa và tường.
• Trên bề mặt chất độn.

6. Chuẩn bị nước và thức ăn

Nước uống

• Cấp nước sạch trước khi gà đến.
• Xả đường ống để loại bỏ nước tồn.
• Kiểm tra mùi, màu và cặn.
• Điều chỉnh áp lực và độ cao núm uống.
• Chuẩn bị máng bổ sung cho gà yếu nếu cần.

Thức ăn

• Sử dụng đúng loại thức ăn giai đoạn đầu.
• Kiểm tra hạn dùng, mùi và tình trạng nấm mốc.
• Không sử dụng thức ăn tồn dư từ đàn trước.
• Rải lượng vừa đủ lên khay hoặc giấy ăn.
• Bảo quản bao thức ăn trên pallet, cách tường và tránh ẩm.

7. Kiểm tra lần cuối trước khi nhận gà

Đi bộ toàn bộ chuồng và kiểm tra bằng mắt, tay, mũi:

• Chuồng có mùi hóa chất bất thường không?
• Chất độn có khô và ấm không?
• Có gió lùa ngang tầm gà không?
• Nhiệt độ có đồng đều không?
• Máng uống có nước và bị rò rỉ không?
• Thức ăn có được phân bố đều không?
• Hệ thống sưởi và quạt có hoạt động không?
• Máy phát điện có nhiên liệu không?
• Lối nhập gà có sạch và thuận tiện không?
• Nhân sự đã được phân công rõ chưa?

8. Tiêu chuẩn đạt và không đạt

9. Sai lầm thường gặp

• Sát trùng khi chuồng vẫn còn bẩn.
• Nhập gà khi nền và chất độn chưa đủ ấm.
• Chỉ đo nhiệt độ tại một vị trí.
• Không vệ sinh bồn và đường nước.
• Sử dụng lại thức ăn của đàn trước.
• Trải chất độn khi nền còn ướt.
• Bố trí máng ăn, máng uống không đồng đều.
• Không chạy thử máy phát và hệ thống sưởi.
• Không kiểm soát chuột, côn trùng và chim hoang.
• Rút ngắn thời gian trống chuồng không có đánh giá dịch tễ.
• Pha hóa chất theo kinh nghiệm thay vì theo nhãn.
• Cho người và thiết bị chưa sát trùng vào lại chuồng sạch.

10. Checklist trước khi nhập gà

Vệ sinh và sát trùng

• Đã xuất hết gà của đàn cũ.
• Đã loại bỏ thức ăn và chất độn cũ.
• Đã vệ sinh khô từ trên xuống dưới.
• Đã rửa chuồng và thiết bị.
• Đã vệ sinh bồn và đường nước.
• Chuồng đã khô trước khi sát trùng.
• Đã sát trùng đúng sản phẩm và nồng độ.
• Đã ghi chép quá trình vệ sinh.

Chuồng và thiết bị

• Không có mái dột hoặc nước đọng.
• Quạt và cửa hút gió hoạt động.
• Hệ thống sưởi hoạt động ổn định.
• Đèn và cảm biến hoạt động.
• Máng ăn, máng uống sạch.
• Máy phát điện đã chạy thử.
• Có đủ nhiên liệu và vật tư dự phòng.

Khu úm

• Chất độn mới, sạch và khô.
• Quây úm chắc chắn.
• Không có gió lùa trực tiếp.
• Máng được phân bố đồng đều.
• Chuồng đã được làm nóng.
• Nhiệt độ nền đã được kiểm tra nhiều điểm.
• Nước và thức ăn đã sẵn sàng.

An toàn sinh học

• Đã kiểm soát chuột và côn trùng.
• Đã ngăn chim hoang vào chuồng.
• Có quần áo và ủng riêng.
• Có điểm rửa tay và sát trùng.
• Hạn chế người không có nhiệm vụ.
• Phương tiện và dụng cụ đưa vào đã được làm sạch.

Câu hỏi thường gặp

Có thể sát trùng ngay sau khi rửa chuồng không?

Chỉ nên tiến hành khi bề mặt đã được làm sạch và đáp ứng điều kiện sử dụng của sản phẩm. Nhiều chất sát trùng giảm hiệu lực khi còn nhiều chất hữu cơ hoặc được pha sai nồng độ.

Chuồng nhìn sạch có cần sát trùng không?

Có. Làm sạch giúp loại bỏ bụi bẩn và phần lớn chất hữu cơ; sát trùng là bước tiếp theo để giảm mầm bệnh còn tồn tại trên bề mặt.

Khi nào nên trải chất độn mới?

Sau khi hoàn thành vệ sinh, sát trùng, sửa chữa và để nền đủ khô. Trải quá sớm có thể khiến chất độn hấp thu nước và hóa chất còn dư.

Có cần làm nóng chuồng trong thời tiết nóng?

Vẫn phải kiểm tra nhiệt độ nền và môi trường ngang tầm gà. Không nên mặc định thời tiết ngoài trời nóng đồng nghĩa nền chuồng đã đạt yêu cầu.

Bao lâu nên để trống chuồng?

Không có một con số phù hợp cho mọi trại. Cần căn cứ lịch sử bệnh, loại chuồng, điều kiện làm khô, hiệu quả vệ sinh và hướng dẫn thú y.

Thông tin xuất bản

Tác giả đề xuất: Phạm Thời – Bác sĩ thú y, 17 năm kinh nghiệm ngành gia cầm
Đơn vị phát hành: CHANNUOI.VN – Nền tảng kiến thức chăn nuôi thuộc hệ sinh thái GOLDVIET